Vlaanderen
OVAM Toon navigatie menu
 

WERKAGENDA
Voedselketen

 

werkagenda waterkringlopen

Circulaire Voedselketen

Helpt u (of een collega in uw organisatie) actief mee aan het realiseren van de transitie naar een circulaire voedselketen?

Dan nodigen we u graag uit voor het participatief traject waarin Departement Landbouw & Visserij, Fevia Vlaanderen en Vlaanderen Circulair – met ondersteuning van Möbius Business Redesign en FoodWIN –  werken aan een breed gedragen werkagenda circulaire voedselketen. Via een aantal workshops van oktober tot december mikt dit traject op doelstellingen en vernieuwende oplossingen voor een circulaire voedselketen die gedragen worden door een breed stakeholderveld en uitgevoerd kunnen worden op korte termijn (2022 – 2025). Op die manier kunnen we de druk op onze natuurlijke hulpbronnen verlichten, ons wapenen tegen grondstoffenschaarste en de klimaatverandering tegengaan.  
 
Circulair ondernemen is een kwestie van slim en toekomstgericht ondernemen. Het is een katalysator voor innovatie, onder meer in technologie, design en business- en samenwerkingsmodellen, met opportuniteiten voor alle schakels in de keten. Een circulair voedselsysteem biedt ook kansen op het vlak van tewerkstelling: er kunnen lokaal verankerde jobs bijkomen in de reguliere én sociale economie.  
 
De voordelen van een circulaire voedselketen zijn ondertussen gekend én we mogen trots zijn op de eerste succesvolle Vlaamse voorbeelden. Maar hoe zorgen we voor een stroomversnelling in Vlaanderen? Binnen Vlaanderen Circulair start daarom een breed partnerschap van (gevestigde en startende) actoren doorheen de voedselketen, beleidsmakers, onderzoekers, middenveldspelers en financiers met de opmaak van een werkagenda circulaire voedselketen.  
 
U kan deelnemen aan de verdiepende trajecten rond één of meerdere pijlers (hieronder vindt u tekst en uitleg bij de pijlers), per pijler organiseren we twee verdiepende workshops. Laat ons weten rond welke pijlers u wil meewerken via een mail aan danielle.dewickere@mobius.eu
Meer info kan u opvragen via info@vlaanderen-circulair.be
 
Verdiepend traject pijler 1 optimaal gebruik van biogrondstoffen  
Workshop van ambities naar werkpaden: 26 oktober 9u – 12u
Workshop van werkpaden naar actielijst: 9 november 9u – 12u
 
Verdiepend traject pijler 2 optimaal gebruik van voedsel  
Workshop van ambities naar werkpaden: 27 oktober 9u – 12u
Workshop van werkpaden naar actielijst: 10 november 9u – 12u
 
Verdiepend traject pijler 3 optimaal gebruik van reststromen  
Workshop van ambities naar werkpaden: 27 oktober 13u – 16u
Workshop van werkpaden naar actielijst: 10 november 13u – 16u
 
Indien u deelneemt aan één van de verdiepende trajecten, nodigen we u ook uit voor de slotworkshops van 25 november (9u – 12u) en 9 december (9u – 12u). Hier zullen we alle acties consolideren en uitwerken in één werkagenda circulaire voedselketen.
 
De workshops zullen fysiek doorgaan in Brussel of Mechelen, de exacte locatie laten we spoedig weten.

Werkagenda’s?

Werkagenda’s zijn partnerschappen binnen Vlaanderen Circulair die zich richten op circulaire acties binnen een strategisch thema, zoals hier de voedselketen.

Voor hun thema bepalen de partners welke acties ze op korte (1-5 jaar) termijn prioritair gaan ondernemen.

 

Die acties brengen ze samen in een ‘rollend actieplan’. Het plan bepaalt de grote ambities, stippelt enkele werkpaden uit en somt concrete acties op. Zo’n plan is rollend, omdat het niet in steen is gebeiteld, maar integendeel doorheen de tijd voortdurend bijgesteld wordt.

Het plan moet vooral verbinden en orchestreren wat al bestaat. Zo kunnen de bestaande circulaire initiatieven elkaar versterken en kunnen we hiaten vullen.

Een duo van trekkers (meestal een partij uit de overheid en een partij uit de privé) vuurt elke werkagenda aan. Een bredere kerngroep omringt de trekkers. Samen stippelen ze de weg uit.

 

Trekkers van deze werkagenda:

Kris Roels (Departement Landbouw & Visserij) licht toe

DE WERKAGENDA VOEDSELKETEN IN VRAAG & ANTWOORD

Wat zijn jullie ambities voor 2030/2050?

We vertrekken vanuit het feit dat de agrovoedingssector een van de belangrijkste economische sectoren in Vlaanderen is en we geloven dat de toekomst van de voedselketen circulair is.

Het is misschien beter om te spreken van “circulairder”, want de voedselketen heeft van oudsher al een zekere circulariteit in zich: nevenstromen van voedselverwerking gaan via veevoeder in voedingsproducten en de mest van de dieren wordt gebruikt om het land vruchtbaar te houden en opnieuw gewassen te telen. Zo kom je weer uit bij nevenstromen en is het plaatje helemaal rond.

Wat we nu wel zien, is dat door schaarste van grondstoffen, klimaatverandering en milieuproblemen druk komt te staan op de manier waarop we voedsel produceren en consumeren en dat we werk moeten maken van ‘circulariteit 2.0’.

Wat onder andere concreet moet veranderen, is dat we af moeten stappen van het hokjesdenken, in een bedrijf of in een sector. We moeten niet meer naar biomassa kijken als iets waar we van af moeten, maar het gaan zien als een biogrondstof. We zien bijvoorbeeld dat er best wel wat reststromen zijn uit de groente- en fruitsector waarmee we eigenlijk nog iets nuttiger zouden kunnen doen: we kunnen er nog voedingsstoffen uit halen of er andere toepassingen aan geven.

Waar willen jullie op inzetten?

Er zijn vier strategieën waar we nu aan werken.

  1. Een eerste strategie is de kringlopen sluiten, dus om het verlies van de schaarse input tegen te gaan.
  2. Een tweede strategie die we voor ogen hebben, is om grondstoffen optimaal te gebruiken. Dus met zo weinig mogelijk grondstofgebruik zo veel mogelijk output en waarde creëren.
  3. Een derde strategie is het woord ‘reststroom’ overbodig te maken. Er dus voor zorgen dat elke reststroom een grondstof is voor een nieuw product of een nieuw proces. ‘Zero waste’, dus.
  4. Een vierde en laatste strategie is ecodesign toepassen op biogrondstoffen. Daarbij houden we op voorhand, bij de teelt, of bij de veredeling, al rekening met de verschillende mogelijke toepassingen die je product of je grondstof kan hebben. De cascade van waardebehoud is daarbij voor ons een belangrijk kompas. Dat is eigenlijk een beetje een hiërarchie, een ladder, waarbij de meest waardevolle toepassing van je materiaal bovenaan staat en de minst waardevolle onderaan. Storten of als afval verwijderen staat onderaan, biomassa inzetten als voeding staat bovenaan.

Het is de bedoeling van onze acties om ervoor te zorgen dat stromen naar boven op de cascade kunnen gaan en niet te veel naar beneden zakken.

Er zijn momenteel al cases waarbij er vanuit afvalwater stoffen worden gehaald om er hoogwaardige voedingsproducten mee te maken. Dat is echt van helemaal onderaan tot helemaal bovenaan de cascade. Het zijn die zaken die we willen identificeren en helpen opschalen naar de toekomst toe.

Wat zijn de knelpunten en hoe willen jullie die wegwerken?

De uitdaging waar wij mee zitten is dat het gaat om snel bederfbare stromen, die geografisch verspreid zitten, in vaak kleine volumes, en ook nog eens niet het hele jaar door beschikbaar zijn. Dat maakt het niet evident om daar een verdienmodel rond te bouwen. En dan spreken we nog niet over de logistiek.

Wie willen jullie meenemen en van wie verwachten jullie engagementen?

We willen zo veel mogelijk mensen meenemen in een positief wervend verhaal rond de circulaire voedselketen. Maar voor de engagementen kijken we echt naar spelers uit de praktijk, die goesting hebben om zich te engageren. We zijn nog aan het opbouwen, maar we voelen bij verschillende spelers nu al veel enthousiasme om mee te werken. We geloven echt dat we in Vlaanderen alle troeven in handen hebben om hier een breed gedragen toekomstproject voor de voedselketen van te maken. Vlaanderen heeft ook alle ingrediënten in huis: de kennis, de kunde en de wil om ambitieus te zijn en om hierop echt te kunnen voorlopen in Europa.

Vraagje voor of over deze werkagenda?